Zblokowane inwestycje budowlane? Są instrumenty, by ruszyły!

Czas czytania: 3 minuty

Tarcza antykryzysowa zawiesiła bieg szeregu terminów wynikających z prawa administracyjnego, w tym terminy procesowe, takie jak termin na odwołanie od decyzji. Powyższe ma duże znaczenie ponieważ, pomimo, że decyzje zgodne z wnioskami stron nadal mogą być wydawane, to w praktyce ze znacznej części nie da się skorzystać, bo nie staną się one ostateczne dopóki będzie trwał stan zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19. Przykładowo z uzyskania decyzji środowiskowej można się jak najbardziej ucieszyć, jednak na jej skuteczne wykorzystanie w postępowaniu budowlanym będzie trzeba trochę poczekać. Jest jednak furtka by i teraz taka decyzja stała się ostateczna.

Wydanie decyzji

W sieci bardzo szybko pojawiły się głosy wskazujące na to, że Tarcza 1.0 w art. 15zzs ust. 9 dopuszcza wydanie decyzji administracyjnej uwzględniającej w całości żądanie strony, zatem opisane zawieszenie terminów nie musi doprowadzić do paraliżu postępowań administracyjnych.

Należy przyznać, że Tarcza antykryzysowa nie blokuje możliwości wydania decyzji administracyjnej. Jednak jak wiadomo, samo wydanie decyzji jest dopiero pierwszym etapem jej obowiązywania w obrocie, ponieważ nie mniej istotne jest uzyskanie przez nią przymiotu ostateczności. W przypadku postępowań, w których występuje jedynie jedna strona (wnioskodawca), uzyskanie ostatecznej decyzji nie rodzi kłopotów – wystarczające może być zrzeczenie się przez jedyną stronę prawa do wniesienia odwołania.

Co jednak w przypadku postępowań, w których liczba stron jest większa? Czy w okresie zawieszenia biegu terminów możliwe jest uzyskanie ostatecznej decyzji środowiskowej lub ostatecznego pozwolenia na budowę? Co może zrobić inwestor?

Decyzja nieostateczna

Uzyskanie przez inwestora nieostatecznej decyzji środowiskowej nie zabezpiecza jego interesów. Pozwolenie na budowę może zostać wydane jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (tam gdzie jest wymagana). Inwestor legitymujący się nieostateczną decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach może złożyć wniosek o wydanie pozwolenia na budowę, ale do czasu ostateczności decyzji środowiskowej, nie zostanie on pozytywnie rozpatrzony. Interesów inwestora nie zabezpiecza też możliwość uzyskania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji środowiskowej (czego dopuszczalność jest zresztą przedmiotem dyskusji). Rygor ten nie powoduje, że decyzja stanie się ostateczna.

Sprawy mają się podobnie w przypadku pozwoleń na budowę, które w celu jego realizacji powinno być wykonalne. Pozwoleniem na budowę nadającym się do wykonania jest pozwolenie na budowę ostateczne lub zaopatrzone w rygor natychmiastowej wykonalności. W praktyce zaopatrzenie pozwoleń na budowę w rygor natychmiastowej wykonalności zdarza się niezwykle rzadko a ryzyko związane z prowadzeniem robót budowlanych na podstawie nieostatecznej decyzji może być wysokie.

Jeżeli organ wyda (lub wydał przed ogłoszeniem stanu zagrożenia epidemicznego / stanu epidemii) decyzję środowiskową lub pozwolenie na budowę i doręczy tę decyzję stronom, to z przepisów specustawy wynika, że terminy na wniesienie odwołania nie rozpoczynają biegu, a terminy, które rozpoczęły bieg i nie zakończyły go przed ogłoszeniem tego stanu ulegają zawieszeniu. Decyzje te nie mogą więc tym czasie stać się decyzjami ostatecznymi, co zasadniczo w praktyce oznacza, że nie będą mogły być wykonywane.

Uruchomienie biegu terminów – co może zrobić inwestor?

Przepisy wprowadzane w pośpiechu rzadko bywają precyzyjne, przez co niemal natychmiast po wejściu w życie Tarczy 1.0 zaobserwowaliśmy w praktyce wiele trudności, w tym z odróżnieniem zawieszenia biegu terminów materialnego prawa administracyjnego od zawieszenia terminów w postępowaniu administracyjnym. Wątpliwości dotyczyły wzajemnego stosunku art. 15zzr oraz art. 15zzs specustawy antykryzysowej. Należy stwierdzić, że przepisy te mają rozłączny charakter – pierwszy z nich dotyczy biegu terminów prawa materialnego, drugi zaś biegu terminów postępowania.

Powyższe rozróżnienie ma ogromne znaczenie, szczególnie dla przedsiębiorców i inwestorów, w związku ze zmianami wprowadzonymi Tarczą 2.0. Zmiany te są istotne o tyle, że w ramach tzw. Tarczy 2.0 zmienione zostało brzmienie art. 15zzs ust. 4 specustawy, który umożliwia nadanie terminom procesowym biegu.

Zgodnie z tym przepisem, pozostając na gruncie prawa administracyjnego, w okresie zawieszenia biegu terminów procesowych, organ może wyznaczyć stronie termin do dokonania czynności lub zarządzić bieg terminu określonego ustawą (z dopuszczeniem jego przedłużenia), jeżeli wymaga tego interes publiczny lub ważny interes strony. Strona i uczestnik postępowania mają w takim przypadku obowiązek dokonania czynności w wyznaczonym terminie, a w przypadku zarządzenia biegu terminu następują skutki, które ustawa wiąże z upływem terminu. 

Przytoczony przepis umożliwia też zwrócenie się przez organ prowadzący postępowanie o zajęcie stanowiska przez inny organ, co dotyczy przypadków, w których przepisy wymagają opinii lub uzgodnienia przez organ inny niż prowadzący postępowanie (np. organ Inspekcji Sanitarnej lub RDOŚ w przypadku decyzji środowiskowych).

Na podstawie tego przepisu organ prowadzący postępowanie może przy wydawaniu decyzji środowiskowej lub pozwolenia na budowę, a także po ich wydaniu, zarządzić bieg terminów na wniesienie przez strony odwołania. Bezskuteczny upływ tak zarządzonego terminu będzie niósł identyczne skutki, jak upływ „standardowego” terminu na wniesienie odwołania.

Bieg terminu zarządzany jest przez organ, przy czym to inwestorowi powinno zależeć na sprawnym rozpatrzeniu jego sprawy. Rekomendowane więc w każdym przypadku będzie złożenie wniosku o skorzystanie przez organ z możliwości przewidzianej w art. 15zzs ust. 4 specustawy. Wniosek taki może dostarczyć organowi odpowiednie uzasadnienie dla działania. Dotyczy to również spraw w toku, w których na przykład nie został jeszcze przeprowadzony proces uzyskiwania opinii i uzgodnień.

Kluczowe będzie uzasadnienie

Wniosek inwestora powinien być odpowiednio uzasadniony. Zarządzenie biegu terminu może nastąpić wyłącznie wtedy, gdy przemawia za tym ważny interes strony lub interes publiczny.

Dlatego kluczowe jest, aby odpowiednio przygotować się do złożenia wniosku – zgromadzić mocne argumenty, dotyczące konkretnej inwestycji, zwracając szczególną uwagę na społeczne skutki jej realizacji.

Należy pamiętać, że często nie tylko inwestorom, ale również organom zależy, aby postępowania nie zalegały w „zamrażarce”.

AUTOR:
Kacper Czerniec
Senior Consultant
Dział prawny
kacper.czerniec@olesinski.com

OPIEKUN MERYTORYCZNY:
Olga Płoucha
Manager | Adwokat
olga.ploucha@olesinski.com
+48 664 330 304